براى مدرك خواه آن مدرك خود معلول بالذات باشد و يا غير آن ، زيرا كه حضور مجعول بالذات بحضور اشراقى از براى مدرك حضور جاعل بالذات است بحضور اشراقى از براى مدرك عالم ، و بعبارت ديگر حضور اثر و فيض بحضور اشراقى از براى مدرك حضور مؤثر و مفيض است بحضور اشراقى از براى آن ، و ليكن بوجه نه بكنه ، بنحو نقصان نه بنحو تمام ، بوجه قصور نه بوجه كمال ، از اينجاست كه مىگويند ادراك مفاض مر مفيض را به قدر افاضه است نه به قدر مفيض . تدبر كن كه با كمال وضوح در نهايت غموض است . لطيفة " عرشية " و كلمة " ملكوتية " [ اثبات سنخيت و مناسبت و تشكيك خاصى بلكه خاص الخاصى در مراتب وجودى ] قسم اخير از اقسام اربعه از غوامض مسائل الهيه و از معضلات مطالب ربوبيه و از مشكلات مقاصد حكميه و از اسرار صحيفهء الهيه و رموزات صحيفهء قرآنيه و آثار نبويه است فهم آن « كما ينبغى » و « على ما ينبغى » محتاج است بقريحهء لطيفه و فطرت صحيحه و عقل سليم و ذهن مستقيم و رسوخ تام در قواعد عقليه و تتبع بالغ در قوانين نقليه و تأمل كامل در آثار نبويه تحقيقش بنحو تمام و بسط وافى از كلام مىخواهد ، اميد از الطاف ربانى آنست كه در مسألهء علم واجب الوجود بالذات باشياء قبل از ايجاد اشياء باستيفاى تمام و استقصاى ما لا كلام محقق و مبين گردد ، و ليكن چون تحقيق اصل مسأله‌اى كه در صدد بيان آن هستم مبتنى است بر بيان و تحقيق آن در اين مقام به نحوى از اجمال مىگويم كه : در ميانهء مفيض بالذات با كمال مباينت بحيثيتى كه مفيض بالذات غنى محض بلكه غناى محض و مفاض بالذات فقير محض بلكه فقر محض مىباشد ، چنان كه در لمعات سابقه به نحوى از اجمال گذشت ، و در لمعات مستقبله و مباحث آينده به نحوى از تفصيل بيان خواهم نمود ، كمال مناسبت نيز بايد محقق باشد ، زيرا كه بنابر اصالت وجود و اصالت جعل در وجود ، چنان كه مذهب منصور و موافق براهين عقليه است ، وجود موصوف بعليت و مفيضيت ، با وجود موصوف بمعلوليت و مفاضيت در نفس حقيقت وجوديه ، علاوه بر مفهوم انتزاعى مصدرى اشتراك و اتحاد دارند ، زيرا كه حيثيات ذوات همه حقايق وجوديه چنان كه در لمعات سابقه مبين و محقق